Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych, ile wynoszą i jak je policzyć

Czym są odsetki w transakcjach handlowych

Transakcja handlowa to umowa między przedsiębiorcami, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towarów lub usług. Jeżeli płatność za taką dostawę nie wpłynie w terminie, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie bez konieczności wzywania dłużnika do zapłaty. Prawo przewiduje dla tych transakcji wyższą stopę niż dla zwykłych odsetek ustawowych, bo ma motywować do terminowych płatności.

Ile wynoszą odsetki

Wysokość odsetek równa jest stopie referencyjnej Narodowego Banku Polskiego z pierwszego dnia kalendarzowego danego półrocza, powiększonej o 10 punktów procentowych. Stopa jest więc stała przez całe półrocze, nawet jeśli w jego trakcie zmieni się stopa referencyjna. Zmiana nastąpi dopiero od następnego półrocza.

Przykład ilustracyjny: jeżeli stopa referencyjna z 1 stycznia wynosi 4 proc., odsetki w pierwszym półroczu liczone są według stopy rocznej 14 proc.

Wzór na odsetki

Odsetki oblicza się według prostego wzoru: kwota zaległa razy stopa roczna razy liczba dni opóźnienia, podzielone przez 365. Dni liczysz od dnia następującego po terminie płatności do dnia zapłaty włącznie.

Przykład wyliczenia

Przykład ilustracyjny: faktura na 12 400 zł zapłacona 32 dni po terminie, przy stopie rocznej 14 proc. Odsetki: 12 400 × 0,14 × 32 / 365, czyli około 152 zł. Jeśli opóźnienie obejmuje dwa półrocza, dzielisz je na dwa okresy i liczysz osobno z właściwą stopą. Zrobi to za Ciebie kalkulator odsetek handlowych.

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności

Poza odsetkami wierzycielowi przysługuje jednorazowa rekompensata, której wysokość zależy od wartości świadczenia.

Wartość świadczenia	Rekompensata
do 5 000 zł	40 EUR
powyżej 5 000 zł do 50 000 zł	70 EUR
od 50 000 zł	100 EUR

Kwotę przelicza się na złote po średnim kursie euro ogłaszanym przez NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne. Rekompensata należy się za każdą opóźnioną fakturę, bez względu na to, czy poniosłeś realne koszty odzyskiwania.

Jak dochodzić odsetek w praktyce

Najprostsza droga to uwzględnić odsetki i rekompensatę w wezwaniu do zapłaty. Jeśli kontrahent zapłacił już samą należność główną, ale z opóźnieniem, wystaw notę odsetkową. Odsetki nie podlegają VAT, więc nie wystawia się od nich faktury.

• sprawdź termin płatności na fakturze lub w umowie,
• ustal liczbę dni opóźnienia,
• dobierz właściwą stopę dla każdego półrocza,
• dolicz rekompensatę we właściwym progu,
• wyślij wezwanie z terminem na zapłatę, najczęściej 7 dni.

Dlaczego firmy tracą te pieniądze

Liczenie odsetek wymaga znajomości stóp, podziału na półrocza i kursu euro, dlatego przy mniejszych fakturach wielu przedsiębiorców po prostu rezygnuje. Przy kilkunastu spóźnionych fakturach miesięcznie to realne kwoty. Program do monitorowania należności liczy je automatycznie i dopisuje do każdego pisma, więc abonament zwykle zwraca się szybko.

Wyliczenia w artykule mają charakter poglądowy. Przed wysłaniem pisma sprawdź aktualne stopy i konsultuj trudniejsze sprawy z prawnikiem.